Poprawnie pisze się tylko „przeze mnie” – zawsze w dwóch wyrazach, z zachowaniem litery „e” w przyimku. Błędne są formy „przezemnie” oraz „przez mnie” w znaczeniu winy lub sprawstwa. Jeśli chcesz raz na zawsze uporządkować tę zasadę i zrozumieć, skąd wzięła się dziwna forma „przeze”, przeczytaj dalszą część artykułu.
Jak poprawnie napisać „przeze mnie”?
W polszczyźnie w 2026 roku poprawna pozostaje wyłącznie forma „przeze mnie”. To połączenie przyimka „przeze” z zaimkiem „mnie”, które zawsze zapisujemy rozdzielnie, bez żadnych wyjątków. Nie istnieje żadna sytuacja, w której poprawne byłoby zlanie tych wyrazów w jeden zapis.
Formy „przezemnie” oraz „przez mnie” jako odpowiednik „z mojej winy” łamią zasadę pisowni wyrażeń przyimkowych z zaimkami. Są typowymi błędami ortograficznymi, które często pojawiają się w sieci, ale nie mają potwierdzenia w słownikach. Jeśli więc wahasz się przy pisaniu wiadomości, mejla czy wpisu w mediach społecznościowych, zawsze wybierz wariant z „-e” i zapisem rozdzielnym.
Jedyny poprawny zapis to: umowa podpisana przeze mnie.
Czym jest wyrażenie „przeze mnie”?
Gramatycy opisują „przeze mnie” jako wyrażenie przyimkowe. Oznacza to połączenie przyimka z innym wyrazem – tu z zaimkiem osobowym „mnie”. Tego typu zestawienia, takie jak „z książką”, „pod balkonem”, „nad chmurami”, „ode mnie” czy „beze mnie”, w polszczyźnie zapisujemy oddzielnie. Ta sama reguła dotyczy więc naszego zwrotu.
Pod względem znaczenia „przeze mnie” wskazuje na przyczynę: osoba mówiąca jest sprawcą, powodem zdarzenia lub wykonawcą czynności. Może chodzić zarówno o winę, jak i o sprawstwo neutralne czy pozytywne. W praktyce częściej mówimy o sytuacjach negatywnych – stąd podobieństwo semantyczne do wyrażenia „z mojej winy”.
Łatwo to zobaczyć na przykładach z codziennego języka:
- To wszystko przeze mnie.
- Adam przeze mnie spóźnił się do szkoły.
- Wiele rozwiązań zaproponowanych przeze mnie docenił szef.
- Ten projekt w całości został przygotowany przeze mnie.
Dlaczego „przeze mnie”, a nie „przezemnie” czy „przez mnie”?
Pytanie o zapis tego zwrotu wraca bardzo często, bo forma „przeze” brzmi dziś nietypowo. W języku mówionym wyraźnie słychać dźwięk „e”, ale podczas pisania wiele osób próbuje go pominąć albo łączy oba wyrazy w jeden. W efekcie powstają dwie błędne formy: „przezemnie” oraz „przez mnie” jako rzekomy synonim „przeze mnie”.
Dlaczego „przezemnie” jest błędem?
Połączenie „przezemnie” łamie ogólną zasadę, zgodnie z którą wyrażenia przyimkowe z zaimkami zapisujemy rozdzielnie. Skoro piszemy „beze mnie”, „ode mnie”, „do mnie”, „przed nim”, to nie ma żadnego powodu, by nagle łączyć „przeze” z „mnie” w jeden wyraz. Słowniki języka polskiego jednoznacznie kwalifikują „przezemnie” jako błąd ortograficzny.
Taka łączna pisownia bywa próbą „uproszczenia” grafii, ale zamiast ułatwiać, wprowadza chaos. W przeciwieństwie do dawnych zrostów typu „wprawdzie”, „wkoło” czy „wtenczas” nasz zwrot nie utrwalił się historycznie jako jeden wyraz – pozostał zestawieniem przyimka z zaimkiem.
Czy „przez mnie” może być poprawne?
Forma „przez mnie” formalnie jest poprawna, ale w innym znaczeniu niż „przeze mnie”. Możesz jej użyć, gdy chodzi o dosłowne „przez mój środek, przez moją przestrzeń”, a nie o sprawstwo. Taki przykład to zdanie: „Pociąg przejechał przez mnie w grze komputerowej” – tu mówimy o ruchu w przestrzeni, nie o winie.
W roli „z mojej winy” albo „za moim pośrednictwem” poprawna pozostaje wyłącznie konstrukcja z „-e”. Dlatego w zdaniu „Czy ta sytuacja wydarzyła się przeze mnie?” pominięcie przyrostka i napisanie „przez mnie” stanowi błąd ortograficzny. Ten sam problem pojawia się w wypowiedziach typu: „Rozlana kawa? Jeśli to przeze mnie…”, „Nie chcę, żebyś przeze mnie cierpiał”.
Zwrot „przez mnie” jako odpowiednik „z mojej winy” narusza zasadę pisowni wyrażeń przyimkowych, które w takim znaczeniu mają postać „przeze mnie”.
Skąd wzięło się „przeze” i co mają do tego jery?
Forma „przeze” nie jest przypadkowym wymysłem. Językoznawcy wiążą ją z historią polszczyzny i zjawiskiem, które opisuje się terminem „jery”. Były to krótkie samogłoski w języku prasłowiańskim – zanikły w późniejszym rozwoju, ale pozostawiły ślad w obocznościach typu „od/ode”, „bez/beze”, „przed/przede”, „nad/nade”, „przez/przeze”.
Dodanie głoski „e” na końcu przyimka miało ułatwiać wymowę, zwłaszcza przed określonymi spółgłoskami i grupami spółgłoskowymi. Z biegiem czasu większość takich rozbudowanych form wyszła z powszechnego użycia, lecz kilka przetrwało w stałych zestawieniach. W 2026 roku mówimy jeszcze „beze mnie”, „ode mnie”, „przede wszystkim” i właśnie „przeze mnie”.
Co ciekawe, „przeze” praktycznie nie funkcjonuje dziś w innych połączeniach. Nie powiemy „przeze ciebie” w oficjalnym stylu – tu dominuje krótsza postać „przez ciebie”. Utrzymało się więc tylko jedno stałe wyrażenie z „przeze”, co dobrze pokazuje, jak silnie język wiąże się z mówieniem o sobie.
Jak używać „przeze mnie” w zdaniach?
Zwrot „przeze mnie” pojawia się w języku mówionym i pisanym w trzech typowych funkcjach: jako informacja o winie, jako wskazanie pośrednika oraz jako podkreślenie autorstwa. W każdej z nich pozostaje wyrażeniem przyimkowym zapisywanym w dwóch wyrazach.
Wina lub odpowiedzialność
Najczęstsze jest użycie negatywne, kiedy mówiący bierze na siebie odpowiedzialność za niemiłe skutki zdarzenia. Taki charakter ma zdanie: „Przegraliśmy ten mecz przede wszystkim przeze mnie. Puściłem trzy gole, które można było łatwo obronić”. Podobnie w wypowiedzi: „To przeze mnie nie zdążyła na pociąg” – mówimy o zawinionej sytuacji.
W takich kontekstach możesz też użyć synonimów, które pomagają lepiej wyczuć sens wyrażenia: „wskutek mnie”, „z mojego powodu”, „za moją przyczyną”. Każdy z nich podkreśla tę samą rolę mówiącego jako źródła problemu.
Autorstwo i sprawstwo
Drugi typ użycia wiąże się z podkreśleniem, kto coś zrobił, stworzył lub przygotował. Zamiast akcentu na winę pojawia się tu informacja o wykonawcy działania. W tekstach spotkamy zdania: „Ten projekt został przygotowany przeze mnie”, „Masz na telefonie aplikację stworzoną przeze mnie”, „Ten list zapisano przeze mnie”.
Takie konstrukcje pojawiają się często w języku oficjalnym – w pismach, umowach czy raportach. Zwrot „umowa podpisana przeze mnie” jasno wskazuje osobę podpisującą dokument, a równocześnie respektuje regułę rozdzielnej pisowni wyrażeń przyimkowych.
Cytaty z literatury
Wyrażenie „przeze mnie” znajdziesz też w utworach literackich – od klasyki po prozę XX i XXI wieku. W „Boskiej komedii” Dantego Alighieriego, w przekładzie na język polski, pojawia się słynny wers: „Przeze mnie droga w miasto utrapienia”. Znane są również zdania: „Przeze mnie droga w miasto utrapienia” czy „Czas przeze mnie zatrzymany” z innych przekładów i parafraz.
Tego typu cytaty dobrze działają jako „haczyk pamięci”. Jeśli masz w głowie choć jedno zdanie z wyrażeniem „przeze mnie”, łatwiej odtworzysz poprawną pisownię w chwili wahania.
Jak zapamiętać pisownię „przeze mnie”?
Im prostsze skojarzenie, tym większa szansa, że zapis utrwali się na stałe. W przypadku wyrażenia „przeze mnie” pomaga kilka prostych trików, opartych na analogii i porównaniu. Warto je sobie powtarzać przy każdym kontakcie z tym zwrotem, na przykład podczas pisania mejla czy notatek.
Porównanie z innymi wyrażeniami przyimkowymi
Dobrym sposobem jest zestawienie problematycznego zwrotu z innymi, które nie budzą wątpliwości. Skoro bez wahania piszesz:
- „laurka zrobiona przez ciebie”,
- „to przez niego się spóźniliśmy”,
- „beze mnie nic by się nie udało”,
- „ode mnie to nie wyszło”,
to łatwo rozszerzyć ten schemat na: „ten obraz został namalowany przeze mnie”. Przyimek plus zaimek – zawsze osobno, zawsze z zachowaniem głoski „e” tam, gdzie przewiduje to tradycja języka.
Łańcuszek skojarzeń z innymi przyimkami
Inny sposób to ułożenie krótkiego łańcuszka wyrażeń o podobnej budowie: „beze mnie – nade wszystko – przede wszystkim – przeze mnie”. W każdym z nich pojawia się to samo „-e” dodane do jednosylabowego przyimka. Taki rytmiczny ciąg łatwo zapamiętać, bo tworzy prostą sekwencję, którą można szybko powtórzyć przed napisaniem trudniejszego zdania.
Jeśli pamiętasz parę: „beze mnie – przeze mnie”, praktycznie nie masz szans pomylić zapisu i stworzyć formy „przezemnie”.
Skojarzenie z funkcją znaczeniową
Dla części osób pomocne okazuje się też przypisanie wartości emocjonalnej. „Dzięki mnie” ma zabarwienie pozytywne, „przeze mnie” – częściej negatywne, choć oba zwroty odnoszą się do przyczyny. Taki kontrast: „dzięki mnie – przeze mnie” pozwala szybciej przywołać pełną, dwuwyrazową formę, choćby przez rytm wypowiedzi.
| Forma | Poprawność | Typowe użycie |
| przeze mnie | poprawna | wina, sprawstwo, autorstwo („To wszystko przeze mnie”) |
| przez mnie | błędna w znaczeniu winy | możliwe dosłownie: ruch w przestrzeni („przez mnie przeszedł prąd”) |
| przezemnie | błędna | niezgodna z zasadą rozdzielnej pisowni wyrażeń przyimkowych |
Poprawna pisownia „przeze mnie” łączy więc trzy elementy: historyczną formę przyimka z „-e”, współczesną zasadę zapisu wyrażeń przyimkowych osobno oraz utrwalone w praktyce użycie w znaczeniu przyczyny lub sprawstwa. Jeśli połączysz je w jedną prostą regułę, unikniesz wątpliwości w każdym tekście – od krótkiej wiadomości po oficjalną umowę.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak poprawnie napisać: „przeze mnie”, „przez mnie” czy „przezemnie”?
Poprawna formą w znaczeniu winy lub sprawstwa jest „przeze mnie” zapisana w dwóch wyrazach z „e”. Formy „przezemnie” oraz „przez mnie” (w znaczeniu winy) są błędne.
Czy „przez mnie” nigdy nie jest poprawne?
„Przez mnie” jest dopuszczalne tylko w sensie dosłownego ruchu przez moją przestrzeń, ale nie jako odpowiednik „z mojej winy”.
Dlaczego nie można pisać „przezemnie”?
Łączenie przyimka z zaimkiem narusza regułę zapisu wyrażeń przyimkowych, dlatego „przezemnie” jest uznawane za błąd ortograficzny.
Co oznacza wyrażenie „przeze mnie”?
To wyrażenie przyimkowe wskazuje przyczynę lub sprawcę czynności, mogąc oznaczać winę, pośrednictwo lub autorstwo.
Skąd wzięła się forma „przeze” z końcowym „e”?
„Przeze” pochodzi z historycznych przemian związanych z tzw. jery, gdzie dodatek „e” ułatwiał wymowę i zachował się w kilku stałych zestawieniach.
Jak zapamiętać, że trzeba pisać „przeze mnie”?
Pomagają porównania z innymi przyimkami z „-e” (np. „beze mnie”, „przede wszystkim”) lub krótkie łańcuszki skojarzeń jak „beze mnie – przeze mnie”.
W jakich funkcjach występuje „przeze mnie” w zdaniach?
Używa się go przy wyrażaniu winy lub odpowiedzialności, wskazywaniu autora czynności oraz jako określenia pośrednictwa.
Czy „przeze mnie” pojawia się w literaturze?
Tak — zwrot występuje w tłumaczeniach i literaturze, co ułatwia utrwalenie poprawnej pisowni.
